18 sierpnia br. weszła w życie przełomowa nowelizacja ustawy - Prawo wodne. Wprowadza ona czasową abolicję (czyli ustawowe darowanie win i anulowanie kar) dla właścicieli ujęć wód podziemnych wykonanych bez wymaganych prawem pozwoleń. Do końca 2027 roku rolnicy, przedsiębiorcy oraz mieszkańcy mogą całkowicie bezpłatnie i bez ryzyka sankcji uregulować stan prawny swoich studni głębinowych.
Korzyści z nowelizacji
- 0 zł opłaty legalizacyjnej - oszczędność 6 601,67 zł (stawka na rok 2026) przy złożeniu wniosku do końca 2027 roku.
- Brak kar administracyjnych - całkowita ochrona przed dotkliwymi karami finansowymi sięgającymi od 5 000 zł do nawet 1 000 000 zł.
- Wsteczna moc prawna - abolicja obejmuje również sprawy i postępowania w toku, które nie zostały prawomocnie zakończone przed 18 sierpnia 2026 r.
Kogo dokładnie dotyczą zmiany?
Z nowych przepisów abolicyjnych mogą skorzystać wszyscy właściciele nielegalnych lub nieudokumentowanych ujęć wód podziemnych:
- Rolnicy i sadownicy (wykorzystujący ujęcia np. do nawadniania upraw czy pojenia zwierząt),
- Właściciele domów jednorodzinnych i działek,
- Przedsiębiorcy wykorzystujący węd podziemne w prowadzonej działalności.
Co podlega legalizacji/abolicji, a co jest zwolnione z formalności?
Legalizacji podlegają studnie głębinowe wykonane samowolnie (bez wymaganego pozwolenia wodnoprawnego).
Legalizacji nie wymagają studnie głębinowe do 30 m głębokości, służące do poboru wód na potrzebę zwykłego korzystania z wód, tj. średniorocznie nieprzekraczającej 5 m³ na dobę, w celu zaspokojenia wyłącznie potrzeb własnego gospodarstwa domowego lub rolnego.
Gdzie i jak złożyć wniosek?
Kompletny wniosek o legalizację urządzenia wodnego należy złożyć do właściwego miejscowo dyrektora Zarządu Zlewni Państwowego Gospodarstwa Wodnego Wody Polskie. Do wniosku należy dołączyć dokumenty wymagane przepisami Prawa wodnego - w szczególności operat wodnoprawny sporządzony przez uprawnionego specjalistę.
Dlaczego wdrożono zmiany i jaka jest skala problemu?
Szacuje się, że w Polsce w tzw. "szarej strefie" funkcjonuje od kilkunastu do kilkudziesięciu tysięcy nielegalnych studni głębinowych. Wielu użytkowników (szczególnie rolników) nie dopełniło formalności w przeszłości z powodu skomplikowanych procedur i wysokich opłat.
Wprowadzenie abolicji przez Ministerstwo Infrastruktury oraz Państwowe Gospodarstwo Wodne Wody Polskie ma na celu:
- Walkę z suszą i monitoring zasobów: Nierejestrowany pobór wód podziemnych uniemożliwia precyzyjne szacowanie zasobów. Ujawnienie studni pozwoli skutecznie chronić wody przed nadmierną eksploatacją i skutkami suszy rolniczej.
- Uporządkowanie statusu prawnego: Zapewnienie właścicielom ujęć pełnej stabilności prawnej bez strachu przed kontrolowaniem i karami.
- Uproszczenie procedur: Postawienie na dialog, zdrowy rozsądek i partnerstwo zamiast dotychczasowych restrykcji.