Jakie inwestycje można realizować na podstawie specustawy drogowej?

Co obejmuje specustawa drogowa?

Na podstawie specustawy drogowej (Ustawy z dnia 10 kwietnia 2003 r. o szczególnych zasadach przygotowania i realizacji inwestycji w zakresie dróg publicznych) można realizować inwestycje związane z budową, przebudową lub rozbudową dróg publicznych: krajowych, wojewódzkich, powiatowych i gminnych. Drogi te obejmują nie tylko jezdnie, ale też chodniki, drogi rowerowe, zatoki autobusowe, zjazdy czy węzły drogowe - o ile stanowią one element pasa drogowego i są funkcjonalnie powiązane z ruchem drogowym.

Decyzja o zezwoleniu na realizację inwestycji drogowej (ZRID) wydawana na podstawie specustawy często ma rygor natychmiastowej wykonalności, co umożliwia natychmiastowe zajęcie prywatnych gruntów i rozpoczęcie prac budowlanych.

Co budzi wątpliwości?

W praktyce pojawiają się kontrowersje dotyczące zakresu inwestycji realizowanych na podstawie specustawy. Chociaż zgodnie z orzecznictwem (m.in. wyroki NSA i opinie Ministerstwa Infrastruktury) w granicach pasa drogowego mogą być lokalizowane ścieżki rowerowe czy chodniki, to sztuczne rozszerzanie pasa drogowego w celu ułatwień inwestycyjnych wzbudza zastrzeżenia.

Sądy wskazywały, że przedsięwzięcia takie jak duże place parkingowe dla supermarketów lub samodzielne drogi rowerowe, niebędące integralną częścią układu drogowego, nie powinny być realizowane w trybie specustawy. W takich przypadkach wywłaszczenie nieruchomości wymaga zastosowania procedur ogólnych wynikających z Ustawy o gospodarce nieruchomościami. Przewidują one m.in. rokowania o zakup nieruchomości i rozprawę administracyjną.

Wywłaszczenia pod inwestycje drogowe - podsumowanie

Specustawa drogowa pozwala realizować przede wszystkim inwestycje związane bezpośrednio z funkcjonowaniem dróg publicznych i ruchem drogowym. Jednak granice jej zastosowania są wyraźnie wyznaczone: budowa infrastruktury niezwiązanej funkcjonalnie z drogą - jak samodzielne ścieżki rowerowe czy parkingi - powinna odbywać się według przepisów ogólnych.

Organy administracyjne muszą zachować ostrożność przy wydawaniu decyzji ZRID, ponieważ ich nadużycie może skutkować skutecznym zakwestionowaniem decyzji i uchyleniem wywłaszczenia.