REKLAMA
Pełna wersja
BIŁGORAJ
2015.05.24 16:32 | aktualizacja: 2015.05.25 11:59

Powstanie pomnik upamiętniający więzienie w Biłgoraju

Obecnie to drukarnia, niegdyś mieściło się tam więzienie. Mowa o budynku znajdującym się przy ul. Zamojskiej w Biłgoraju. Władze miasta chcą upamiętnić to miejsce i ustawić pomnik. Pozytywnie o pomyśle wypowiedzieli się członkowie Światowego Związku Żołnierzy Armii Krajowej o/Biłgoraj.
Powstanie pomnik upamiętniający więzienie w Biłgoraju

- Wiele lat temu pomysł upamiętnienia więzienia, które znajdowało się niegdyś w budynku na ul. Zamojskiej, jak również innych ważnych miejsc w Biłgoraju, zgłaszał były już radny Jerzy Serafin. W miarę możliwości, sukcesywnie staramy się je upamiętniać - mówi w rozmowie z portalem bilgorajska.pl burmistrz Biłgoraja Janusz Rosłan.

Pierwszym miejscem, jakie zostało w ten sposób zaznaczone na mapie miasta był plac przy BCK, gdzie znajdował się obóz przejściowy. Kolejnym krokiem jest upamiętnienie więzienia, funkcjonującego w czasie wojny przy jednej z głównych ulic Biłgoraja.

- Ja skierowałem taki wniosek, który poparł już Światowy Związek Żołnierzy Armii Krajowej o/Biłgoraj, do komisji budżetu. Ta z kolei wyraziła opinię, aby wykonać pomnik w formie kamienia, podobny do tego jaki został ustawiony przy Biłgorajskim Centrum Kultury - dodaje burmistrz.

Na kamieniu poza niezbędnym informacjami miałyby się znajdować zdjęcia więzienia.

Na razie nie wiadomo jakie miejsce zostanie wybrane do ustawienia pamiątkowego kamienia. Problemem jest fakt, że miejsce przed byłym więzieniem jest w części terenem prywatnym, a w części stanowi pas drogowy ul. Zamojskiej. - W tej chwili zastanawiamy się wraz z komisjami nad wyborem najbardziej odpowiedniej lokalizacji - podsumowuje Janusz Rosłan.

Koszty budowy pomnika będą znane po podjęciu w tej sprawie odpowiedniej uchwały przez Radę Miasta w Biłgoraju.

A tak odbicie więźniów wspomina były prezes Armii Krajowej Koło Rejonowe w Biłgoraju kpt. Stanisław Mazur. Jego wspomnienia zostały opublikowane na łamach Tanwi z 1999 roku:

"W nocy z 28 na 29 stycznia 1945 roku oddział Armii Krajowej por. "Wira" - Konrada Bartoszewskiego, dokonał brawurowego ataku na biłgorajskie więzienie UB-NKWD i uwolnił 65 więźniów, z których większość stanowili żołnierze Armii Krajowej. Charakterystyczne jest, że przedsięwzięcie to było wspólne - "Wira" i...uwięzionych żołnierzy AK.

Pierwsze aresztowania członków AK - żołnierzy Podziemnego Państwa Polskiego w Biłgoraju, miały miejsce 9 sierpnia 1944r. W tym dniu NKWD aresztowało biłgorajską Delegaturę Rządu Polskiego i członków Korpusu Bezpieczeństwa AK.

W październiku 1944 r., okupacyjne władze sowieckie zorganizowały Urząd Bezpieczeństwa Publicznego zwany potocznie UB. Jego szefem został kpt. NKWD Mikołaj Gorynow. To on, wykorzystując uległych komunistycznej propagandzie miejscowych komunistów, realizował stalinowską politykę faktów dokonanych: ścigał, prześladował i więził wielu żołnierzy AK.

Ja także, po licznych przesłuchaniach przez funkcjonariuszy UB i samego Gorynowa, stałem się więźniem zamkniętym w celi nr l biłgorajskiego więzienia. Jednym z szesnastu osadzonych w tej celi był mój kolega Tadeusz Iwanowski - "Ney", znany w biłgorajskim środowisku działacz harcerski, a w AK - płatnik obwodu, uczestnik walk pod Osuchami. To jemu udało się nawiązać kontakt ze strażnikiem o imieniu Stasio /nazwisko nieznane/, który zgodził się doręczyć list do jego matki. Wysłany list i otrzymana odpowiedź miała dla nas wielkie znaczenie. Wkrótce każdy z naszej grupy miał łączność z domem. Po upewnieniu się, że wysyłane listy nie przechodzą przez ręce Gorynowa, siedzący z nami szef Biura Informacji i Propagandy Obwodu AK Biłgoraj - Tadeusz Gumiński ps. Mruk, Szyszka, Magnus, przekazał za pośrednictwem naszego Stasia wiadomość do Józefy Gebhardt. W liście opisał stosunki panujące w więzieniu, listę i rozmieszczenie więźniów, skład i zwyczaje strażników.

Jak się później okazało, Józefa Gebhardt uzyskane wiadomości przekazała do Komendy Obwodu AK, gdzie zapadła decyzja o naszym uwolnieniu. Na łącznika Komendy Obwodu z komendantem oddziału leśnego "Wirem" został wyznaczony Zbigniew Krynicki ps. Korab, lekarz biłgorajskiego szpitala.

W niedzielę 21 stycznia 1945r., z biłgorajskiego więzienia została wywieziona na Sybir grupa siedmiu więźniów w tym biłgorajanin - Adolf Kalczyński ps. Negus. Zaistniała obawa, że w następną niedzielę Gorynow, również nas wytransportuje, ponieważ byliśmy już po śledztwie i między nami znajdował się szef BliP Obwodu AK - "Mruk".

O zaistniałej sytuacji "Mruk" wysłał kolejny meldunek do Gebhardtowej. W odpowiedzi adresatka uspokajała nas, ale czas naglił...

26 stycznia 1945 roku, był to piątek, w wiosce Brodziaki doszło do spotkania "Wira" z "Korabem", by ostatecznie opracować plan ataku na więzienie. Datę ustalono na najbliższą niedzielę, tj.28 stycznia przed północą. W wyznaczony dzień około godz. 11°° doszło do ponownego spotkania "Koraba" z łącznikiem por. "Wira" - Cyprianem Łysiem ps. Cyprian. W trakcie tego spotkania "Korab" nie tylko scharakteryzował ogólną sytuację w mieście, ale także poinformował, że wieczorem ma się odbyć zabawa taneczna. Sugerował, że mogą w niej uczestniczyć strażnicy nie mający dyżuru w więzieniu. Dla lepszego rozeznania w terenie, obaj przespacerowali się obok więzienia, a "Korab" - ku swemu zdziwieniu - dostrzegł, że w kwaterze NKWD - sowieckiej straży pilnującej więzienia z zewnątrz, znajdującej się w budynku Łypa, naprzeciw więzienia - jest pusto. W ocenie "Cypriana" sytuacja ta oraz wcześniejsza likwidacja wież strażniczych, ułatwiała swobodne podejście pod mury więzienia. Późnym popołudniem "Cyprian" odszedł w kierunku Brodziaków, do oddziału "Wira", by przekazać dowódcy najnowsze informacje. Przypuszczam, że Gorynow mając pełne zaufanie do polskiej straży więziennej będącej stale wewnątrz więzienia, świadomie zlikwidował wieże strażnicze i wycofał sowiecką straż z obstawy zewnętrznej, by tym sposobem w oczach przechodzących tam ludzi, zakamuflować rolę, jaką to więzienie spełniało.

Było już po 22.00, gdy oddział "Wira" w składzie 24 partyzantów - żołnierzy AK, wszedł od strony Woli do miasta. Część oddziału uzbrojona w automaty i erkaem, z Franciszkiem Mielniczkiem ps. Jeż, na czele, obstawiła drogę Biłgoraj - Hedwiżyn od strony Zwierzyńca. Druga grupa obstawiła więzienie od strony miasta. Siedem osób, w tym "Wir" i "Nina", podeszło pod samą bramę. Zerwano przewody telefoniczne łączące więzienie z miastem. Wykonanie zasadniczej części zadania podjęli się ochotniczo trzej żołnierze z oddziału: por. "Orkisz" - Antoni Radzik, "Murzyn" - Ignacy Peter i "Sławek" - Sławomir Pauli. Po przystawieniu przyniesionej ze sobą drabiny, weszli na mur, przecięli druty kolczaste i po opuszczonej linie zeszli na teren więzienia. Zajęli stanowiska przyczajeni za występem muru w pobliżu drzwi wejściowych. W tym czasie przy furcie więziennej od strony ulicy "Nina" pociągnęła za linkę dźwigni dzwonka. Dopiero po trzecim sygnale usłyszeliśmy w celi, że ktoś szybko schodził z góry. Po wyjściu na zewnątrz nasz Stasio - strażnik, został rozbrojony i pod groźbą pistoletu doprowadzony do furty. Otworzył ją i oddał klucze. Na teren więzienia weszła grupa z "Wirem" na czele".

red.
red. dodany 24 maja 2015
 
Odsłon: 6140

Czytaj podobne

Waszym zdaniem (12)

Najwyżej oceniane komentarze
~ boss
Oceniano 17 razy  +15
ludziom prace dajcie zeby mieli za co normalnie żyć a potem pomniki stawiajcie
Wszystkie komentarze
~ Jak
Oceniano 1 raz  +1
Jak najbardziej należy to miejsce upamiętnić, przynajmniej płytą lub postument. Duży krzyż byłby tu zbędny, tak uważam, bo jest to forma cmentarna i powinna być w miejscach straceń. Np. duzy krzyż przy postumencie w narożniku placu przy BCK nie odpowiada takim załozeniom.
~ ania
Oceniano 1 raz  +1
jest skwerek koło Aldika przed budynkiem mieszkalno- usługowym, mozna stawiać. Tylko może prostą płytę granitową, a nie kolejny głaz z piaskowca. Może wystarczy tych głazów w mieście,
~ stal
Oceniano 3 razy  +3
Czy ten pomnik to będzie kolejna perła architektury biłgorajskiej jak pomnik wdzięczności na 1000lecie czy słynna fontanna- nagrobek w skwerku Solidarnosci?
~ Mirek
Oceniano 2 razy  +2
Bardzo dobrze, że postawią ten pomnik... Mojego pradziadka brat został rozstrzelany na ul. Zamojskiej niedaleko więzienia... Za pomoc w organizacji ucieczki z więzienia...
~ w...
  0
47%.
~ Jan Osik
Oceniano 5 razy  -1
Jak to mówił Janek Serfer [Szczęśliwego Nowego Jorku]: "Straszycie mordami [...] Te wasze obozy, cmentarze, pomniki. A wyburzyć! Parkingi porobić!"
~ wfl
Oceniano 8 razy  +6
takie pomniki watro stawiać, żeby pamięci i patriotyzm nie zanikły gdzies w tych czasach, Polska bez tożsamości zginie, lepszy taki pomnik niż kojejny żydowski albo ściana...
~ jk
Oceniano 8 razy  +4
Nie myl czasów, pojęć i priorytetów. Tym ludziom należy się od nas więcej niż tylko pomnik.
~ gdyby wygrał Putin
Oceniano 2 razy  -2
to mądrych wykosił by w drugim Katyniu a inteligentnych zesłałby na syberię i Polska w końcu była by Polską.
~ ewa
Oceniano 10 razy  +6
ciekawe ilu madrych glosowalo na komorowskiego i dalej chcacych robic w sprzedanym kraju
~ ku
Oceniano 6 razy  +2
Może Białoń i Bara zrobią otwarcie. A może tak nazwa ulicy ofiar rzezi Wołyńskiej
~ boss
Oceniano 17 razy  +15
ludziom prace dajcie zeby mieli za co normalnie żyć a potem pomniki stawiajcie
Zgodnie z ustawą o świadczeniu usług droga elektroniczna art 14 i 15 (Podmiot, który świadczy usługi określone w art. 12-14, nie jest obowiązany do sprawdzania przekazywanych, przechowywanych lub udostępnianych przez niego danych) wydawca portalu bilgorajska.pl nie ponosi odpowiedzialności za treść wypowiedzi zamieszczanych przez użytkowników Forum. Osoby zamieszczające wypowiedzi naruszające prawo lub prawem chronione dobra osób trzecich mogą ponieść z tego tytułu odpowiedzialność karną lub cywilną.
Przy komentarzu niezarejestrowanego użytkownika będzie widoczny jego ZAKODOWANY adres IP. Zaloguj/Zarejestruj się.
6 czerwca 2024 Biłgoraj
Wyjątkowy jubileusz w Biłgoraju [NOWE ZDJĘCIA]
40 lat temu w Biłgoraju powstała pierwsza w Polsce Wioska Dziecięca SOS. Uroczyste obchody jubileuszu, z udziałem władz lokalnych, Zarządu SOS Wiosek Dziecięcych, a także obecnych i byłych pracowników i wychowanków, zorganizowano w czwartek 6 czerwca.
11 czerwca 2024 Lubelszczyzna
Ogrzewasz dom gazem? Sprawdź, jak otrzymać zwrot VAT
w czwartek, godzina 14:40 Hedwiżyn
Uroczyste pożegnanie długoletniej dyrektor
we wtorek, godzina 14:30 Dereźnia Solska
Pożegnanie wieloletniej dyrektor
Wieloletnia dyrektor Szkoły Podstawowej im. Papieża Jan Pawła II w Dereźni Solskiej Zofia Bielak odchodzi na emeryturę. W sali gimnastycznej dereźniańskiej placówki odbyło się dzisiaj uroczyste i wzruszające pożegnanie.
w czwartek, godzina 10:29 Biłgoraj
Kierowca ciężarówki "zgubił" naczepę
w czwartek, godzina 18:47 Region
W piątek biskup ogłosi zmiany personalne w parafiach
13 czerwca 2024 Biłgoraj
Sześciu chętnych na budowę nowoczesnego osiedla
W Biłgoraju wkrótce powstanie ekologiczne osiedle bloków ogrzewanych pompą ciepła zasilaną z paneli fotowoltaicznych. Towarzystwo Budownictwa Społecznego Sp. z o. o. właśnie zakończyło przyjmowanie ofert na realizację inwestycji.
w środę, godzina 15:03 Korczów
Dyrektor odchodzi na emeryturę po blisko 25 latach pracy
w czwartek, godzina 08:53 Powiat
Strażacy usuwali skutki burz
w środę, godzina 13:12 Kraj
Do Sejmu trafił wniosek o uchylenie immunitetu posłowi Romanowskiemu
Prokurator Generalny Adam Bodnar przekazał dzisiaj do Marszałka Sejmu Rzeczypospolitej Polskiej Szymona Hołowni wniosek o wyrażenie przez Sejm Rzeczypospolitej Polskiej zgody na pociągnięcie posła na Sejm RP Marcina Romanowskiego do odpowiedzialności karnej oraz jego zatrzymanie i tymczasowe aresztowanie.
we wtorek, godzina 13:10 Kraj
Złóż wniosek do końca czerwca, żeby nie stracić pieniędzy
w niedzielę, godzina 15:12 Zastawie
Zawody w sporcie pożarniczym [NOWE ZDJĘCIA, WYNIKI]
10 czerwca 2024 Powiat
Oficjalne wyniki głosowania w powiecie biłgorajskim
W niedzielnych wyborach do Parlamentu Europejskiego wzięło udział 29 636 mieszkańców powiatu biłgorajskiego, spośród 79 044 uprawnionych. Wyborcy oddali 29 462 ważne głosy. Największym poparciem wśród głosujących cieszyła się partia Jarosława Kaczyńskiego.
w niedzielę, godzina 16:53 Dyle
Niedziela z "Biłgorajską Nutą" [NOWE ZDJĘCIA]
14 czerwca 2024 Biłgoraj
Spektakularny sukces ucznia ONZ-etu
13 czerwca 2024 Biłgoraj
Święto motoryzacji w Biłgoraju
Już w najbliższą niedzielę 16 czerwca w Biłgoraju będzie można podziwiać perełki motoryzacji. Wszystko za sprawą Biłgorajskiego Spotkania z Klasykiem, które odbędzie się na terenie OSiR.
w środę, godzina 13:03 Powiat
Nad regionem przejdą najsilniejsze burze w tym roku [AKTUALIZACJA]
w czwartek, godzina 16:12 Biłgoraj
Koniec przedszkolnej przygody
w sobotę, godzina 20:58 Biłgoraj
Jubileusz "Sparty" z Marcinem Dańcem
W sobotę 15 czerwca odbyła się uroczysta gala z okazji 20-lecia działalności klubu RWKS Sparta Biłgoraj, który od dwóch dekad aktywnie działa na rzecz rozwoju sportu w naszym mieście oraz okolicach. W wydarzeniu, które uświetnił występem znany satyryk Marcin Daniec, wzięli udział członkowie i sympatycy klubu, działacze, zawodnicy oraz przedstawiciele władz państwowych i samorządowych.
w środę, godzina 13:37 Biłgoraj
Pierwsza Noc Kupały w Biłgoraju
w środę, godzina 12:26 Biłgoraj
Tłumy na pikniku nad zalewem
Wszelkie prawa zastrzeżone bilgorajska.pl
Pełna wersja
Polityka Prywatności RODO Kontakt
Fotowoltaika